System wideoweryfikacji, powszechnie znany jako "challenge", stał się nieodłącznym elementem współczesnej siatkówki, wpływając na dynamikę meczów i sprawiedliwość rozstrzygnięć. Zrozumienie jego zasad jest kluczowe zarówno dla zagorzałych kibiców, jak i samych zawodników, aby w pełni docenić strategiczne aspekty gry. W tym artykule przedstawię precyzyjne informacje na temat liczby przysługujących challenge'ów, mechanizmów ich wykorzystania oraz konkretnych sytuacji boiskowych, które mogą być przedmiotem weryfikacji w polskich ligach.
Ile challenge'ów przysługuje w siatkówce? Kluczowe zasady wideoweryfikacji w polskiej lidze
- Każdej drużynie przysługują 2 challenge na set. Udana weryfikacja zachowuje próbę, nieudana ją odbiera.
- O weryfikację może poprosić trener lub kapitan drużyny, zawsze natychmiast po zakończonej akcji.
- W polskich ligach, takich jak PlusLiga i TAURON Liga, system wideoweryfikacji obejmuje aż 12 różnorodnych typów sytuacji boiskowych.
- Od sezonu 2025/2026 sędzia pierwszy zyskał nowe uprawnienia, pozwalające mu samodzielnie skorzystać z wideoweryfikacji, z określonymi limitami na set.
Kto i kiedy może zażądać weryfikacji wideo? Procedura zgłaszania challenge'u
Zgodnie z przepisami, prośbę o wideoweryfikację może zgłosić wyłącznie trener drużyny lub jej kapitan. Jest to kluczowe, ponieważ tylko te osoby mają uprawnienia do podejmowania taktycznych decyzji w imieniu zespołu. Co ważne, prośba o challenge musi nastąpić niezwłocznie po zakończeniu spornej akcji. Nie ma tu miejsca na zwłokę sędzia nie może zezwolić na kolejną zagrywkę, jeśli drużyna chce skorzystać z wideoweryfikacji. Szybka reakcja jest więc niezbędna, aby nie stracić szansy na zmianę decyzji.
Ile challenge'ów przysługuje w secie i jak działają zasady?
Podstawowa zasada jest prosta i łatwa do zapamiętania: każdej drużynie przysługują dwa challenge na każdego seta. To oznacza, że w standardowym meczu do trzech wygranych setów, zespół ma do dyspozycji co najmniej sześć prób weryfikacji, a w przypadku tie-breaka dochodzi kolejna pula. Jest to liczba, która pozwala na strategiczne zarządzanie dostępnymi prośbami, bez nadmiernego spowalniania gry.
Mechanizm zachowania lub utraty próby jest niezwykle istotny. Jeśli wideoweryfikacja potwierdzi rację zespołu zgłaszającego, czyli decyzja sędziego zostanie zmieniona na korzyść drużyny, wówczas zespół nie traci swojej próby. Może więc ponownie skorzystać z challenge'u. Natomiast w sytuacji, gdy decyzja sędziego zostanie podtrzymana co oznacza, że weryfikacja nie potwierdziła błędu drużyna traci jedną z dostępnych prób. To sprawia, że trenerzy i kapitanowie muszą dokładnie analizować sytuację, zanim zdecydują się na challenge, aby niepotrzebnie nie marnować cennych możliwości.
Co dokładnie można sprawdzić? Pełna lista sytuacji podlegających weryfikacji w polskiej lidze
Polska była pionierem we wprowadzaniu systemu challenge na stałe do rozgrywek ligowych, co miało miejsce już w sezonie 2011/2012. Dzięki temu, w rozgrywkach PlusLigi i TAURON Ligi mamy obecnie do czynienia z najbardziej rozbudowanym systemem weryfikacji na świecie, obejmującym aż 12 typów sytuacji. Oto pełna lista tego, co można sprawdzić:
- Ocena miejsca upadku piłki (boisko / aut / kontakt z podłożem).
- Kontakt piłki z antenką.
- Kontakt zawodnika z siatką.
- Kontakt zawodnika z antenką.
- Błędy ustawienia stóp zawodnika (np. przy zagrywce, atak z drugiej linii, przekroczenie linii środkowej).
- Nieprawidłowe umiejscowienie stóp libero przy wystawie sposobem górnym.
- Kontakt piłki z blokiem przed jej wyjściem na aut.
- Gra zawodnika w przestrzeni przeciwnika.
- Liczba odbić piłki przez zespół.
- Przejście piłki w lub poza przestrzenią przejścia.
- Blok zawodnika z linii obrony.
- Błąd czterech odbić.
Przeczytaj również: Ile zarabiają siatkarki? Prawda o pensjach w Polsce i na świecie.
Nowość w przepisach: Kiedy sędzia może samodzielnie skorzystać z wideoweryfikacji?
Sezon 2025/2026 przynosi istotną nowość w przepisach, która precyzyjnie formalizuje uprawnienia sędziego pierwszego do samodzielnego skorzystania z wideoweryfikacji. To znaczące rozszerzenie kompetencji arbitra, mające na celu zwiększenie sprawiedliwości i eliminację błędów w kluczowych momentach meczu. Sędzia może skorzystać z powtórki wideo, ale z określonymi limitami:
- W secie do zdobycia 20 punktów przez którąkolwiek z drużyn: sędzia może skorzystać z wideoweryfikacji raz.
- Po przekroczeniu 20 punktów w secie: sędzia może skorzystać z wideoweryfikacji dwa razy.
- W tie-breaku (do 10. punktu): sędzia może skorzystać z wideoweryfikacji raz.
- W tie-breaku (po przekroczeniu 10. punktu): sędzia może skorzystać z wideoweryfikacji dwa razy.
Te zmiany wprowadzają dodatkową warstwę kontroli nad przebiegiem meczu, dając sędziemu narzędzie do korygowania własnych decyzji, co moim zdaniem, pozytywnie wpłynie na jakość sędziowania i ogólną sprawiedliwość rywalizacji.
