Po treningu tenisa, padla albo squasha ból po zewnętrznej stronie łokcia potrafi utrudnić nawet odkręcenie butelki. Najlepsza maść na łokieć tenisisty nie musi być najdroższa, ponieważ najwięcej zależy od substancji czynnej, prawidłowego stosowania i odciążenia przeciążonego ścięgna. Poniżej porównuję najczęściej wybierane żele, wyjaśniam ich ograniczenia i pokazuję, kiedy preparat miejscowy wystarczy, a kiedy potrzebna będzie konsultacja.
Najważniejsze informacje o preparatach na bolesny łokieć
- Najczęściej rozsądnym wyborem jest żel z diklofenakiem albo ibuprofenem.
- Żel działa objawowo, ale nie usuwa przeciążenia ścięgna ani błędów technicznych.
- Stosuj preparat na nieuszkodzoną skórę i zawsze trzymaj się dawki z ulotki.
- Po 7 dniach bez poprawy warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- Ćwiczenia i zmiana obciążeń mają większe znaczenie dla powrotu do sportu niż samo smarowanie.
Od jakiego preparatu zacząć przy łokciu tenisisty
W aptece najczęściej szuka się maści, ale w praktyce przy bólu ścięgien dominują żele przeciwzapalne. Ich konsystencja ułatwia rozprowadzenie preparatu na niewielkim obszarze, a substancja czynna może działać miejscowo bez tak dużego obciążenia organizmu jak lek przyjmowany doustnie.
Jeżeli ból pojawił się po zwiększeniu liczby treningów, zmianie rakiety lub intensywnej grze przy mocnym chwycie, zacząłbym od żelu z diklofenakiem albo ibuprofenem. Obie substancje należą do niesteroidowych leków przeciwzapalnych, czyli NLPZ. Łagodzą ból i ograniczają miejscową reakcję zapalną, ale nie naprawiają samego przeciążenia.
Nie traktuję preparatów chłodzących, mentolu ani tak zwanej maści końskiej jako leczenia pierwszego wyboru. Mogą dać krótkotrwałe uczucie ulgi, szczególnie po wysiłku, lecz efekt chłodzenia łatwo pomylić z poprawą stanu ścięgna. Jeśli po kilku dniach nadal boli chwyt, serwis, bekhend lub zwykłe podnoszenie kubka, trzeba zmniejszyć obciążenie, a nie tylko częściej wcierać preparat.
Najpopularniejsze składniki i ich praktyczne różnice
Przy wyborze patrzę przede wszystkim na substancję czynną, stężenie i przeciwwskazania. Marka ma drugorzędne znaczenie, dlatego dwa produkty z tym samym składnikiem mogą być podobnym wyborem, nawet jeśli różnią się ceną i opakowaniem.
| Składnik | Kiedy może mieć sens | Ograniczenia | Orientacyjny koszt |
|---|---|---|---|
| Diklofenak | Ból przeciążeniowy, zapalenie ścięgien, bolesność po treningu | Nie stosować na uszkodzoną skórę; uwaga przy uczuleniu na NLPZ | około 18-30 zł za 50 g |
| Ibuprofen | Łagodny lub umiarkowany ból po nadwyrężeniu i przeciążeniu | Trzeba przestrzegać limitu aplikacji z ulotki; żel może być łatwopalny | około 13-20 zł za 50 g |
| Ketoprofen | Silniejszy ból tkanek miękkich, gdy farmaceuta lub lekarz uzna go za odpowiedni | Niektóre preparaty są na receptę; wymaga ochrony skóry przed słońcem | około 13-30 zł, zależnie od opakowania |
| Mentol i kamfora | Doraźne chłodzenie i subiektywne zmniejszenie dyskomfortu | Nie zastępują leku przeciwzapalnego ani rehabilitacji | około 10-30 zł |
Dane cenowe są orientacyjne, bo zależą od apteki, wielkości tuby i promocji. W mojej ocenie nie ma powodu, by płacić dwa razy więcej tylko za nazwę producenta, jeśli substancja czynna i stężenie są porównywalne. Inaczej wygląda sytuacja, gdy lekarz lub farmaceuta dobiera konkretną formulację ze względu na skórę, inne leki albo choroby przewlekłe.
Żel z diklofenakiem jest często wybierany przy typowym bólu po bocznej stronie łokcia i ma wskazania obejmujące między innymi zapalenie ścięgien oraz łokieć tenisisty. Ibuprofen bywa prostszą, niedrogą opcją przy świeżym nadwyrężeniu. Ketoprofen może działać skutecznie, ale w Polsce dostępność i status poszczególnych preparatów są zróżnicowane, dlatego nie kupowałbym go automatycznie bez sprawdzenia ulotki.
Jak stosować żel, żeby nie zmniejszyć jego działania
Preparat nakładaj na czystą, suchą i nieuszkodzoną skórę po zewnętrznej stronie łokcia oraz w miejscu największej bolesności. Wcieraj delikatnie, bez agresywnego masażu i mocnego uciskania przyczepu ścięgna. Po aplikacji umyj ręce, chyba że leczona jest właśnie dłoń.
Nie podaję jednej uniwersalnej ilości dla wszystkich produktów, bo zalecenia różnią się między substancjami. Przykładowo żele z ibuprofenem 50 mg/g często stosuje się w pasku o długości 4-10 cm, maksymalnie 4 razy na dobę, natomiast preparaty z diklofenakiem mogą wymagać około 2-4 g żelu 3-4 razy dziennie. Zawsze pierwszeństwo ma ulotka konkretnego leku.
- Nie nakładaj żelu na rany, otarcia, wyprysk ani świeżo ogoloną, podrażnioną skórę.
- Nie łącz kilku żeli przeciwzapalnych naraz, nawet jeśli mają różne nazwy handlowe.
- Nie przykrywaj miejsca szczelnym opatrunkiem, chyba że ulotka wyraźnie na to pozwala.
- Nie zwiększaj dawki dlatego, że ból jest silniejszy po meczu.
- Jeśli po 7 dniach nie ma poprawy lub objawy się nasilają, skonsultuj problem.
Przy preparatach z ketoprofenem trzeba szczególnie uważać na słońce i solarium. Leczoną skórę należy chronić przed światłem podczas stosowania i zwykle przez 2 tygodnie po jego zakończeniu. To ważna różnica, o której łatwo zapomnieć, zwłaszcza gdy ktoś smaruje łokieć przed letnim treningiem na otwartym korcie.
Samo smarowanie nie wystarczy do powrotu na kort
Żel może ułatwić normalne funkcjonowanie, ale jego zadaniem jest głównie zmniejszenie bólu na początku leczenia. Jeśli po posmarowaniu wracasz do tej samej liczby godzin gry i nadal mocno ściskasz rakietę, preparat może tylko zamaskować sygnał ostrzegawczy.
Na kilka dni ogranicz ruchy, które wyraźnie nasilają objawy. Nie zawsze trzeba całkowicie rezygnować ze sportu, ale warto zmniejszyć intensywność, skrócić trening i przerwać ćwiczenie, po którym ból narasta również następnego dnia.
Przeczytaj również: Forhend w tenisie - technika, błędy, trening. Zagraj lepiej!
Co sprawdzić w sprzęcie i technice
- czy rakieta nie ma zbyt sztywnego naciągu lub zbyt małej rączki,
- czy chwyt nie jest stale zaciskany z nadmierną siłą,
- czy uderzenie nie jest wykonywane głównie z nadgarstka,
- czy liczba treningów nie wzrosła nagle o więcej niż jedną sesję tygodniowo,
- czy rozgrzewka obejmuje przedramię, bark i nadgarstek.
Dobrze dobrana opaska z pelotą może odciążyć bolesny przyczep podczas aktywności, ale powinna być traktowana jako wsparcie na czas ruchu, a nie całodobowe rozwiązanie. Największą różnicę zwykle robi stopniowe wzmacnianie prostowników nadgarstka i praca nad techniką, prowadzona bez gwałtownego zwiększania obciążenia.
Kiedy żel jest niewskazany albo wymaga konsultacji
Przed użyciem NLPZ zapytaj farmaceutę lub lekarza, jeśli masz astmę nasilającą się po aspirynie lub ibuprofenie, chorobę wrzodową, przewlekłą chorobę nerek, problemy z krzepnięciem, uczulenie na NLPZ albo przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe. Ostrożność jest potrzebna także w ciąży i podczas karmienia piersią, szczególnie przy ketoprofenie.
Przerwij stosowanie, gdy pojawi się wysypka, pęcherze, silne pieczenie, obrzęk lub duszność. Nie stosuj preparatu na duże powierzchnie skóry ani pod szczelny opatrunek bez wyraźnego zalecenia specjalisty.
Nie każdy ból po zewnętrznej stronie łokcia oznacza łokieć tenisisty. Pilnej oceny wymaga uraz z deformacją, nagła utrata siły, drętwienie ręki, wyraźne zaczerwienienie i gorączka albo ból, który szybko narasta mimo odpoczynku. Konsultację warto zaplanować także wtedy, gdy problem utrzymuje się dłużej niż 2-4 tygodnie lub regularnie wraca po każdym treningu.
Najrozsądniejszy wybór dla osoby aktywnej
Przy typowym przeciążeniu zacząłbym od jednego żelu z diklofenakiem lub ibuprofenem, stosowanego zgodnie z ulotką przez krótki czas. Nie mieszałbym kilku preparatów i nie oceniał skuteczności po jednym posmarowaniu. Sensowny test to kilka dni prawidłowej aplikacji połączonej z ograniczeniem bolesnych ruchów.
Jeśli ból maleje, stopniowo wróć do treningu, ale kontroluj reakcję łokcia następnego dnia. Jeśli nie maleje, zamiast szukać kolejnej tubki, lepiej skonsultować technikę gry, sprzęt i ćwiczenia z fizjoterapeutą. Maść może otworzyć drogę do ruchu, lecz to dobrze dobrane obciążenie decyduje o trwałym powrocie na kort.
